Zon doet twee dingen tegelijk die tegenover elkaar staan. Deze les scheidt ze, want ze worden bijna altijd door elkaar gehaald.
Het eerste: je dagritme
Licht in je ogen zet je klok, en daar is de hoeveelheid wat telt.
Buiten is het op een bewolkte dag nog steeds tien tot honderd keer feller dan binnen. Een half uur buiten in de ochtend doet meer voor je ritme dan elke lamp binnen.
Hiervoor heb je geen blote huid nodig en geen middagzon. Dit gaat over je ogen en over timing, niet over vitamine D.
Het tweede: vitamine D
Dat vraagt wel blote huid en wel uv-straling, en op deze breedtegraad staat de zon van oktober tot maart te laag om iets te leveren.
In de zomer is een korte blootstelling, ruim voor roodheid, voldoende. Hoe langer je in de zon ligt, hoe minder er per minuut bij komt, want de aanmaak loopt vast.
Wat is de schade?
De diepere straling breekt collageen af, en dat is de grootste oorzaak van wat als huidveroudering geldt.
De oppervlakkige straling beschadigt DNA rechtstreeks en veroorzaakt verbranding. Verbranden op jonge leeftijd hangt het sterkst samen met melanoom.
Hoe weeg je dat?
Ons oordeel: de schade komt vooral van verbranden en van langdurige hoge blootstelling, en niet van korte gewone blootstelling.
Dus: nooit verbranden, kort en regelmatig in plaats van lang en zelden, en in de winter vitamine D aanvullen in plaats van de zon opzoeken.
En zonnebrand?
Die werkt aantoonbaar tegen verbranding en tegen twee vormen van huidkanker. Voor melanoom is het bewijs zwakker en het wijst dezelfde kant op.
Dat het vitamine D-tekort veroorzaakt bij normaal gebruik, is niet aangetoond, omdat vrijwel niemand zich volledig en herhaald insmeert.
Wie de rol van licht in het geheel wil zien, vindt die in onze gids licht.