Koude is populair en het bewijs is dunner dan de aandacht. Deze les zet op een rij wat er staat.
Wat gebeurt er?
Je vaten trekken samen, je bloeddruk stijgt kort, je ademhaling schiet omhoog.
Adrenaline stijgt sterk. Noradrenaline stijgt fors en blijft langer verhoogd, en daar komt het scherpe, wakkere gevoel vandaan.
Bruin vetweefsel, dat warmte maakt in plaats van energie opslaat, wordt geactiveerd.
Wat is er aangetoond?
Dat het je stemming en alertheid kort na afloop verbetert. Dat is consistent gevonden en het is het duidelijkste effect.
Dat het in één grote proef minder ziekteverzuim gaf bij mensen die dertig dagen koud afdouchten. Eén proef, groot, met een duidelijke uitkomst.
Dat het bruin vet activeert, met op langere termijn mogelijk een klein effect op de stofwisseling. Bij mensen is dat effect klein.
Waar werkt het tegen je?
Bij krachttraining. Koud baden kort na krachttraining dempt de aanpassing: minder spiergroei en minder krachtwinst over weken, en dat is meerdere keren gevonden.
De reden is dat je de ontsteking wegneemt die het signaal is om aan te passen. Dat is hetzelfde principe als bij hoge doses antioxidanten.
Wil je herstellen voor een wedstrijd morgen, dan is koude nuttig. Wil je sterker worden, dan niet direct erna.
Waar zitten de risico's?
De kortademigheid bij onderdompeling is de grootste. In open water is dat een verdrinkingsrisico, en daar gaan jaarlijks mensen aan dood.
Bij hartaandoeningen en onbehandelde hoge bloeddruk is de bloeddrukstijging een reëel bezwaar.
Nooit alleen in open water, en nooit na alcohol.
Wat is een reële verwachting?
Een prettig, alert gevoel en een bescheiden effect op stemming. Dat is genoeg reden om het te doen als je het leuk vindt.
Wat er niet ligt is bewijs dat het je immuunsysteem structureel versterkt of je leven verlengt.