Bij neurodegeneratie gaan zenuwcellen verloren. Dat gebeurt langzaam en het begint decennia voor de eerste klachten.
Wat gaat er mis bij alzheimer?
Twee eiwitten hopen zich op. Het ene klontert buiten de cellen tot plaques, het andere vormt kluwens binnenin.
Daarnaast ontsteking in het hersenweefsel en verlies van verbindingen tussen cellen.
Of die eiwitten de oorzaak zijn of vooral het gevolg, is niet uitgemaakt. Dat is geen detail: het is de reden dat medicijnen die de plaques opruimen tot nu toe zo weinig klinisch verschil maken.
Hier hoort ons oordeel bij. Wij vinden het beeld minder rond dan het in de media wordt gebracht, en dat is precies waarom wij voorzichtig zijn met alles wat zegt het te voorkomen.
Wat gaat er mis bij parkinson?
Verlies van cellen in een specifiek gebied dat dopamine maakt, wat beweging regelt. Daarbij hoopt zich een ander eiwit op.
Klachten beginnen pas als een groot deel van die cellen al weg is. De reserve is dus ook hier het verhaal.
Wat is beïnvloedbaar?
Meer dan lang is gedacht, en minder dan er wordt verkocht.
Uit grote analyses komt een lijst factoren die samen een aanzienlijk deel van het risico verklaren: gehoorverlies dat niet behandeld wordt, hoge bloeddruk op middelbare leeftijd, roken, diabetes, weinig beweging, sociaal isolement, depressie, overmatig alcohol, luchtvervuiling, hoofdletsel en weinig opleiding.
Dat zijn verbanden en geen bewezen oorzaken, en de lijst is te consistent om te negeren.
Wat opvalt is dat vrijwel alles erop ook in de rest van deze opleiding staat. Wat goed is voor je vaten, blijkt goed voor je hersenen.
Waar past slaap?
Tijdens diepe slaap wordt afvalmateriaal in je hersenen sneller afgevoerd, en daaronder valt ook een van die eiwitten.
Dat is bij mensen aangetoond in beperkte opzet. Dat chronisch slecht slapen daardoor dementie veroorzaakt, is niet aangetoond, en het verband gaat waarschijnlijk twee kanten op.