Je huid is je grootste orgaan: rond de twee vierkante meter en enkele kilo's. Ze is een grens, een fabriek en een thermostaat tegelijk.
Hoe is ze opgebouwd?
In drie lagen.
De opperhuid is de buitenste en bevat geen bloedvaten. Onderin worden nieuwe cellen gemaakt die naar boven schuiven, onderweg afsterven en bovenop een beschermlaag vormen. Die hele reis duurt ongeveer een maand.
De lederhuid eronder bevat je bloedvaten, je zenuwuiteinden, je zweetklieren en het collageen en elastine dat je huid stevig en veerkrachtig houdt.
Daaronder ligt vetweefsel dat isoleert en dempt.
Wat doet ze allemaal?
Ze houdt water binnen en ziekteverwekkers buiten. Die barrière zit in de bovenste laag, waar dode cellen als stenen in een vettige mortel liggen.
Ze regelt je temperatuur, via zweet en via vaten die wijder of nauwer gaan staan.
Ze meet: aanraking, druk, warmte, pijn.
En ze maakt vitamine D uit zonlicht. Dat is het enige wat je huid produceert en wat de rest van je lichaam nodig heeft, en daarmee is ze een echte klier.
Wat doet zon precies?
Twee soorten straling, met verschillende gevolgen.
De ene dringt dieper door en breekt collageen en elastine af. Dat is verantwoordelijk voor het grootste deel van wat als huidveroudering wordt gezien: verslapping en diepere lijnen.
De andere blijft oppervlakkiger, veroorzaakt verbranding, en beschadigt DNA rechtstreeks. Daar komt huidkanker vandaan.
Het lastige is dat dezelfde straling ook je vitamine D maakt. Dat is een echte afweging en geen kwestie van zon goed of zon slecht, en die afweging krijgt later een eigen plek.
Wat verandert er met de jaren?
De aanmaak van collageen daalt. De vernieuwing van je opperhuid vertraagt, waardoor wondjes langzamer genezen. De vetlaag eronder wordt dunner.
Hoeveel daarvan door tijd komt en hoeveel door zon, is te zien aan het verschil tussen je onderarm en je bil bij een tachtigjarige. Dat verschil is het duidelijkste experiment dat er over dit onderwerp bestaat.