Kanker is geen ziekte maar een verzamelnaam voor honderden ziekten met één gemeenschappelijk kenmerk: cellen die zich niet meer aan de regels houden.
Welke regels?
Een normale cel deelt op signaal, stopt als het vol is, en breekt zichzelf af als hij kapot is.
Een kankercel deelt zonder signaal, negeert de rem, negeert het opruimsignaal, blijft onbeperkt delen, trekt eigen bloedvaten aan, en kan zich verplaatsen.
Elk van die eigenschappen vraagt een aparte fout in het DNA. Daarom duurt het meestal jaren tot decennia, en daarom is het zeldzamer dan het aantal fouten doet vermoeden.
Waarom is leeftijd de grootste risicofactor?
Omdat fouten zich opstapelen. Elke celdeling geeft een kleine kans op een fout, en je hebt er ontelbaar veel achter de rug.
Daar komt bij dat de systemen die fouten herstellen en beschadigde cellen opruimen met de jaren minder goed werken. Dat zijn precies de mechanismen uit de module over de cel.
Wat verhoogt het risico wel?
Roken, met afstand het grootst en verantwoordelijk voor een groot deel van de sterfte.
Alcohol, en dat verrast veel mensen. Er is een aangetoond verband met een reeks kankersoorten, en er is geen hoeveelheid waaronder dat verband verdwijnt.
Overgewicht, via ontsteking en hormonen. Zonverbranding. Bepaalde infecties. En straling.
Wat is er niet aangetoond?
Vrijwel alles wat als natuurlijke bescherming wordt verkocht.
Er bestaat geen voedingsmiddel dat kanker voorkomt of geneest, en er bestaat geen supplement waarvan dat is aangetoond. Wat er wel is, is een eetpatroon dat samenhangt met minder risico, en dat is iets anders dan een middel.
Wij zeggen dat expliciet omdat de markt eromheen groot is en de schade onherstelbaar, als iemand daardoor te laat bij een arts komt.
Wat werkt wel?
Niet roken. Matig tot niet drinken. Gezond gewicht. Bewegen. Zon niet verbranden. En meedoen aan bevolkingsonderzoek.
Dat laatste is het saaiste en misschien het waardevolste punt van deze hele module.