Er staat een schakelaar tussen opslaan en aanspreken, en die wordt door twee hormonen uit je alvleesklier bediend.
Wat doet insuline?
Insuline komt vrij als je bloedsuiker stijgt, dus vooral na eten.
Het opent de deur voor glucose in je spier- en vetcellen. Het zet opslag aan: van glucose naar glycogeen, van overschot naar vet. En het zet afbraak uit: zolang insuline hoog is, komt er nauwelijks vet uit je vetweefsel vrij.
Insuline is dus niet het opslaghormoon maar de schakelaar die opslaan aanzet en aanspreken uitzet. Die tweede helft wordt meestal vergeten en is minstens zo belangrijk.
Wat doet glucagon?
Het omgekeerde, en het komt vrij als je bloedsuiker daalt.
Het laat je lever glycogeen afbreken en glucose afgeven, en bij langer vasten nieuwe glucose maken uit andere bouwstoffen. Het geeft vetzuren vrij.
Wat is insulineresistentie?
Dat je cellen minder goed reageren op hetzelfde signaal. De sleutel past nog, en het slot loopt stroef.
Je alvleesklier merkt dat de bloedsuiker niet genoeg daalt en maakt meer insuline. Dat werkt, een tijd lang. Je bloedsuiker blijft daardoor jarenlang normaal terwijl je insuline al veel te hoog is.
Dat is de belangrijkste zin van deze les. Wie alleen bloedsuiker meet, mist de eerste tien tot vijftien jaar van het probleem.
Waar komt het vandaan?
De sterkste aanwijzing is vet dat zich ophoopt op plekken waar het niet hoort: in je lever en in je spiercellen.
Daar verstoort het de signaalketen van insuline rechtstreeks. Dat verklaart waarom gewichtsverlies rond de buik de insulinegevoeligheid zo snel verbetert, vaak al binnen weken.
Slaaptekort verlaagt de insulinegevoeligheid ook, en dat is aangetoond na een paar nachten. Beweging verhoogt hem, en spierweefsel kan glucose zelfs opnemen zonder insuline als de spier werkt.
Wat gebeurt er als het doorgaat?
Op een gegeven moment houdt de alvleesklier het niet meer bij. Dan pas stijgt je bloedsuiker en wordt het diabetes genoemd.
Dat is dus het einde van een lang proces en niet het begin ervan.