De theorie van de vorige lessen wordt pas bruikbaar als je weet wat er werkelijk gebeurd is. Dit is wat de cijfers laten zien, met de kanttekeningen die er horen bij te staan.
Waarom leven we langer dan onze overgrootouders?
In 1850 lag de levensverwachting wereldwijd onder de dertig jaar, en in 1900 nog steeds rond de tweeëndertig. Nu is het wereldwijde gemiddelde ruim zeventig, met landen die onder de zestig blijven en landen die boven de vijfentachtig uitkomen.
Dat is ruim een verdubbeling in ruim anderhalve eeuw, en de reden wordt bijna altijd verkeerd begrepen. Het maximum is niet verschoven; er sterven alleen veel minder mensen jong. Schoon water, vaccinatie en antibiotica deden dat, niet iets wat ouderen sterker maakte.
Dat onderscheid is belangrijk voor wat volgt. Vroegtijdige sterfte voorkomen is iets anders dan veroudering vertragen, en alleen het tweede is wat deze opleiding behandelt.
Wat is er met de curve gebeurd?
Zet uit hoeveel van iedereen die in hetzelfde jaar geboren is op elke leeftijd nog leeft, en je kreeg vroeger een geleidelijk aflopende helling. Mensen stierven verspreid over hun hele leven.
Nu is die lijn rechthoekig geworden. Bijna iedereen haalt de hoge leeftijden, en daarna valt de lijn steil weg. We zijn dus niet alleen ouder geworden, we zijn ook gelijkmatiger oud geworden.
Het doel van dit vakgebied is die steile val verder naar achteren schuiven en korter maken. Dat is compressie van ziekte, in één plaatje.
Wat zijn de Blue Zones waard?
Het zijn vijf streken waar opvallend veel mensen gezond honderd worden: Okinawa, Sardinië, Nicoya, Ikaria en Loma Linda. Wat er steeds terugkomt is veel plantaardig eten, dagelijks bewegen zonder sportschema, sterke sociale banden en een reden om op te staan.
Er is de laatste jaren stevige kritiek gekomen op de cijfers. In verschillende van die streken was de geboorteregistratie slecht, en een deel van de honderdjarigen blijkt bij navraag jonger of al overleden, soms door pensioenfraude.
Dat maakt het idee niet waardeloos. De getallen zijn wel onbetrouwbaar, en de vier leefgewoonten eronder worden ook door ander, beter geregistreerd onderzoek ondersteund, en dat is waar wij ze op nemen.
Gaan we straks vijfhonderd worden?
In de luidruchtigste hoek van dit vakgebied bestaat het idee dat de wetenschap op een dag sneller vooruitgaat dan jij veroudert, zodat elk geleefd jaar je meer dan een jaar oplevert.
Dat is een gedachte-experiment en geen bevinding. Er is geen enkel bewijs dat we daar zijn of in de buurt komen, en wie er zijn keuzes op baseert, baseert ze op hoop.
Kort gezegd: we leven ruim twee keer zo lang als in 1850, vooral doordat er minder mensen jong sterven. De Blue Zones geven aanwijzingen en geen cijfers. En eeuwig leven is voorlopig een verhaal.