Je oog vangt licht op en zet het om in signalen. Wat je ziet, wordt daarna in je hersenen gemaakt.
Hoe komt het beeld tot stand?
Licht gaat door het hoornvlies, dat het grootste deel van de scherpstelling doet. Daarna door de pupil, die groter of kleiner wordt afhankelijk van de hoeveelheid licht.
Daarachter zit de lens, die van vorm verandert om dichtbij of veraf scherp te stellen. Op het netvlies achterin liggen de cellen die licht omzetten in signalen.
Staafjes werken bij weinig licht en zien geen kleur. Kegeltjes werken bij fel licht en zien wel kleur, en ze zitten geconcentreerd op de plek van het scherpste zien.
Wat verandert er na je veertigste?
De lens wordt stijver en kan minder goed van vorm veranderen. Dichtbij scherpstellen lukt daardoor steeds minder.
Dat overkomt vrijwel iedereen en het is geen slijtage door verkeerd gebruik. Een leesbril is het antwoord. Dat een leesbril het erger maakt is een hardnekkig verhaal, en het klopt niet.
Daarnaast wordt de lens langzaam troebel. Als dat het zicht hindert heet het staar, en dat is met een korte ingreep te verhelpen.
Wat is het risico dat telt?
Schade aan het netvlies, want dat herstelt niet.
De belangrijkste oorzaken zijn leeftijdsgebonden slijtage van de gele vlek, verhoogde oogdruk, en schade door langdurig te hoge bloedsuiker. Die laatste is de reden dat mensen met diabetes hun ogen laten controleren.
Wat doet licht nog meer?
Er zit een derde soort cel in je netvlies die niets met zien te maken heeft. Die meet alleen hoeveel en welk licht er is, en stuurt dat naar de klok in je hersenen.
Dat is hoe licht je dagritme zet, en het is gevoelig voor blauw licht en voor de hoeveelheid. Daarom telt ochtendlicht buiten zwaarder dan wat binnen op je scherm staat, en daar komt de module over leefstijl op terug.