Hormonen zijn de groep waar het meeste misgaat bij zelf meten, om twee redenen die allebei in de module over fysiologie stonden.
Waarom telt het tijdstip?
Omdat veel hormonen een dagritme volgen.
Cortisol piekt binnen een half uur na het ontwaken en daalt daarna. Testosteron piekt 's ochtends. Groeihormoon komt vooral in je diepe slaap.
Een meting om drie uur 's middags is een ander onderzoek dan dezelfde meting om acht uur 's ochtends. Een uitslag zonder tijdstip is onbruikbaar.
Bij vrouwen komt de cyclus erbij: geslachtshormonen verschillen per dag van de maand.
Waarom heb je de aansturing erbij nodig?
Omdat een lage waarde twee heel verschillende dingen kan betekenen.
Lage schildklierhormonen met een hoog aansturingshormoon betekent dat de klier het niet meer bijhoudt. Lage schildklierhormonen met een laag aansturingshormoon wijst naar de hypofyse.
Dat zijn twee verschillende aandoeningen met dezelfde uitslag. Daarom wordt bij de schildklier standaard het aansturingshormoon gemeten, en bij twijfel het vrije hormoon erbij.
Wat meet je bij testosteron?
Het totaal zegt minder dan het vrije deel, want het grootste deel zit gebonden aan een eiwit en is niet beschikbaar.
Dat bindende eiwit verandert bij overgewicht, bij insulineresistentie en met de leeftijd. Zonder die waarde erbij is een totaal lastig te lezen.
Twee metingen op verschillende ochtenden, want de dagelijkse variatie is groot.
Wat zegt cortisol?
Weinig, als het één meting is. Dat stond al bij stress en het is hier de belangrijkste waarschuwing.
Wat meer zegt is het verloop over de dag, met meerdere metingen in speeksel. Dat wordt in onderzoek gebruikt en zelden in de praktijk.
Wat is de samenvatting?
Meet hormonen niet los, niet op een willekeurig moment, en niet zonder een vraag die je wilt beantwoorden.
Dit is de groep waar een commercieel testpakket het vaakst iets vindt dat niets betekent.