De vorige les ging over waarom. Deze gaat over waar, en die vraag heeft wel een duidelijk antwoord.
Veroudering gebeurt niet op één plek. Het is geen orgaan dat kapotgaat en de rest meesleurt, maar schade op vier niveaus tegelijk die elkaar opjaagt.
Wat gebeurt er in een cel?
Hier begint het. DNA loopt schade op, eiwitten raken beschadigd of vouwen verkeerd, en mitochondriën leveren minder energie dan ze zouden moeten.
Daarnaast stoppen sommige cellen met delen zonder dood te gaan. Ze blijven zitten en geven ontstekingssignalen af aan alles om zich heen, en dat is schadelijker dan hun verdwijnen zou zijn geweest.
Wat gebeurt er in weefsel?
Als genoeg cellen in een stuk weefsel zo beschadigd raken, verliest dat weefsel zijn functie.
Spierweefsel wordt langzaam vervangen door bindweefsel. Huid verliest elasticiteit doordat collageen sneller afbreekt dan het wordt aangemaakt. Het weefsel is er nog, en het doet minder.
Wat gebeurt er in een orgaan?
Een jong orgaan heeft veel meer capaciteit dan je er dagelijks van vraagt. Je nieren, je lever en je hart kunnen allemaal een veelvoud aan van de normale belasting.
Die reserve krimpt. Je hart pompt op je zeventigste nog prima onder normale omstandigheden, en de marge voor een griep, een hittegolf of een zware inspanning is kleiner geworden.
Dat is waarom veroudering vaak pas zichtbaar wordt bij tegenslag. Zolang er niets bijzonders gebeurt, valt het verlies binnen de reserve.
Wat gebeurt er in het hele lichaam?
Uiteindelijk raakt de onderlinge communicatie ontregeld. Je immuunsysteem, je hormoonhuishouding en je zenuwstelsel praten voortdurend met elkaar, en die gesprekken worden rommeliger.
Daar ontstaat chronische, laaggradige ontsteking. Die ontsteking is de rode draad onder een groot deel van de chronische ziekten die later aan bod komen.
Het bruikbare eraan is de richting. Omdat het bij de cel begint, is dat ook waar leefstijl het meeste verschil maakt, en dat is decennia voordat je er iets van merkt.