Rood en nabij-infrarood licht, uit 2.225 studies

Hoe dit artikel tot stand kwam

In plaats van over één supplement of één claim te schrijven, wilden we een grotere vraag beantwoorden. Wat laat het bewijs over rood en nabij-infrarood licht werkelijk zien, het goede en het slechte?

We doorzochten PubMed systematisch over negen domeinen (huid, spier- en gewrichtspijn, mitochondriale functie en veroudering, stemming en geestelijke gezondheid, haargroei, slaap, oogveiligheid, en algemene apparaat- en golflengteparameters) en verzamelden systematische reviews, meta-analyses en overzichtsartikelen. Na het verwijderen van dubbelingen tussen domeinen bleven 2.225 unieke studies over.

Hier is de eerlijke trechter, want een kop van "2.225 studies" zegt zonder die trechter niets:

• 2.225 unieke studies verzameld over alle 9 domeinen.
• Een screening op titelniveau (op termen rond licht, laser en fotobiomodulatie, en apart op taalgebruik over lichtblootstelling en schade voor het oogveiligheidsdomein) bracht dit terug tot 1.250 studies die aannemelijk relevant waren voor lichttherapie. De overige 975 vielen af als duidelijk buiten het onderwerp, bijvoorbeeld "alopecia" dat alleen voorkwam als bijwerking van een niet-verwant geneesmiddel.
• Inmiddels hebben we alle acht domeinen gelezen, tot het einde of tot het punt waarop nieuwe stukken niets meer toevoegden. Slaap: 17/17. Mitochondriën en veroudering: 62/62. Haargroei: 42/42. Overig en algemeen mechanisme: 77/77. Oogveiligheid, huid, spier- en gewrichtspijn en apparaat- en golflengtespecificaties zijn alle grotendeels doorgenomen. Bij elkaar ongeveer 430 studies die volledig zijn gelezen en geverifieerd.
• Dat leverde 63 afzonderlijk geverifieerde bevindingen op, die in dit artikel worden aangehaald.

Dat betekent dat het grootste deel van de 1.250 op titel gescreende studies nog niet afzonderlijk is gelezen. Dit is geen afgeronde systematische review van "al het onderzoek naar infrarood licht". Het is een transparante, doorlopend bijgewerkte verificatie, gepubliceerd in de stand waarin hij nu is in plaats van achtergehouden tot hij af is. We zeggen dat expliciet, omdat het alternatief, meer grondigheid suggereren dan er werkelijk is, precies de kleine oneerlijkheid is die we onszelf verboden hebben.

Welke golflengte werkt, en bij welke dosis?

Over onafhankelijke domeinen heen komt één bereik telkens terug. Rood tot vroeg nabij-infrarood licht, ongeveer 660 tot 830 nm, in verhoudingsgewijs lage doses van ongeveer 3 tot 12 J/cm². Dat is het bereik dat samenhangt met positieve uitkomsten. Niet in één studie, maar in verschillende onderzoeksvelden die los van elkaar staan.

• Bij wondgenezing vonden gerandomiseerde onderzoeken in de mondchirurgie dat 660 tot 810 nm bij 3 tot 12 J/cm² samenhing met betere epithelialisatie, lagere ontstekingswaarden (TNF-α, IL-6) en meer VEGF ^[2][3].
• Bij diabetische voetulcera gaf 632,8 tot 685 nm bij 3 tot 6 J/cm² een significante afname van de ulcusgrootte ^[4].
• Bij carpaletunnelsyndroom werd het bewijs als geheel niet sterk bevonden, maar lieten protocollen met 780 tot 860 nm bij 9 tot 11 J/cm² wel gunstiger uitkomsten zien ^[16].
• In een diermodel voor dwarslaesie hingen golflengtes onder 700 nm samen met beter herstel van de motoriek dan langere golflengtes ^[5].

Dit zijn overwegend onderzoeken van bescheiden omvang, met een uiteenlopende opzet. Dit patroon is een redelijk, op bewijs gebaseerd startpunt. Het is geen bewijs dat een specifiek consumentenapparaat klinische resultaten zal evenaren.

Infraroodlicht en wondgenezing

Eigen stuk: Helpt rood licht bij wondgenezing?, met de zoekverantwoording over 390 onderzoeken.

De korte versie. Het hangt af van de wond, en scherper dan je zou denken. Bij diabetische voetulcera bijna verdubbelt licht de genezingskans (risicoratio 1,93 over 28 trials). Bij veneuze beenulcera, een wond die er van buiten op lijkt, is er geen significant effect. Bij brandwonden spreken twee meta-analyses elkaar tegen en gaat het grotendeels over dieren.

Een audit van de vakliteratuur wees op de waarschijnlijke oorzaak van al die tegenstrijdigheid: het meten en rapporteren van de lichtdosis zelf gebeurt gebrekkig, waardoor twee reviews over dezelfde interventie feitelijk over verschillende behandelingen kunnen gaan.

Infraroodlicht en cognitie

Eigen stuk: Rood licht en je hersenen, met de zoekverantwoording over 81 onderzoeken.

De korte versie. Meerdere onafhankelijke meta-analyses vinden verbetering van het cognitief functioneren bij ouderen, met effectgroottes rond SMD 0,51 tot 0,63, en in een netwerkmeta-analyse van 38 onderzoeken kwam licht op de eerste plaats onder de niet-medicamenteuze interventies bij dementie. Het voorbehoud dat hier eerder stond, dat apparaten voor thuisgebruik geen significantie haalden, is achterhaald door een gerandomiseerde trial uit 2026 waarin de MoCA-score thuis met 3,87 punten steeg terwijl de placebogroep daalde.

De keerzijde staat er ook bij: die trial en zijn voorloper komen van dezelfde groep met hetzelfde apparaat, dus onafhankelijke herhaling ontbreekt nog.

Helpt rood licht tegen een sombere stemming?

Een in PROSPERO geregistreerde meta-analyse van RCT's vond dat fotobiomodulatie depressieve klachten significant verminderde (SMD −0,55, 95% BI −0,75 tot −0,35) ^[7]. De best presterende protocollen: 823 nm (transcranieel, 10 tot 100 J/cm²) of 808 nm (systemisch, ≤1 J/cm²).

Het eerlijke deel: dezelfde meta-analyse vond geen statistisch significant effect op slaapuitkomsten (SMD −0,82, 95% BI −2,41 tot 0,77, p > 0,05), terwijl slaap expliciet als secundaire uitkomst was gemeten, en beoordeelde de algehele zekerheid als laag tot zeer laag. Een andere review noemde volledig andere "beste" parameters (810 nm voor depressie, 1064 nm voor cognitieve verbetering, bij een veel hogere irradiantie van 250 mW/cm²) ^[8]. In dit vakgebied bestaat werkelijke onenigheid over de optimale parameters, geen gevestigde consensus.

Is infrarood licht schadelijk voor je ogen?

Dit deel is inmiddels zo groot geworden dat het een eigen stuk heeft: Is rood licht schadelijk voor je ogen?, met een eigen zoekverantwoording over 488 onderzoeken.

De korte versie. Rood licht recht in het oog is bij duizenden kinderen onderzocht als behandeling tegen bijziendheid, in 28 gerandomiseerde trials, en het werkte beter dan de bestaande behandelingen. In de veiligheidsreview over 1.436 behandelde kinderen is geen blijvend gezichtsverlies gemeld, maar liep geen enkele studie langer dan twee jaar.

De gevallen van blijvende oogschade die er wél zijn, komen niet van therapielampen maar van direct staren in een infrarode warmtelamp en van een laserpen. Het verschil zit in golflengte, duur, en of het licht diffuus in een kamer hangt of als bundel je pupil in gaat. Vandaar dat "kijk niet rechtstreeks in het licht" geen standaardwaarschuwing is maar een instructie met gedocumenteerde gevallen erachter.

De veiligheid rond kanker en DNA, die hier eerder in dit hoofdstuk stond, heeft een eigen stuk gekregen: Is lichttherapie veilig als je kanker hebt of hebt gehad?. De korte versie: het klinische bewijs is geruststellend, het celkweekonderzoek niet overal, en de vraag die er voor overlevenden het meest toe doet is nooit rechtstreeks onderzocht.

Waarom losse studies er beter uitzien dan het gebundelde resultaat

Een in PROSPERO geregistreerde meta-analyse van dieronderzoek naar botbreukgenezing vond dat de meeste afzonderlijke studies een positief effect meldden, maar dat de gebundelde meta-analyse geen significant effect vond op de maximale breuksterkte of de botmineralisatie ^[15]. De meest gebruikte golflengtes waren 780, 808 en 830 nm, hetzelfde bereik dat elders in dit artikel opduikt, en toch was het samengevoegde resultaat nul.

Dit patroon herhaalt zich: een meta-analyse vond geen significant klinisch voordeel van fotobiomodulatie bij leeftijdsgebonden maculadegeneratie (gezichtsscherpte, drusenvolume en geografische atrofie alle niet significant) ^[23]. Van 14 dieronderzoeken naar hartremodellering na een hartinfarct vonden er drie geen effect op de infarctgrootte en vond er slechts één een positief effect als geheel ^[24]. Een meta-analyse van 18 RCT's (793 deelnemers) vond dat infraroodlaser mogelijk niet beter is dan schijnbehandeling bij pijn, stijfheid of functioneren bij reumatoïde artritis ^[30]. Een in PROSPERO geregistreerde meta-analyse voor diabetes type 2 vond de primaire metabole en neurologische uitkomsten te heterogeen om überhaupt statistisch samen te voegen. Het enige meetbare effect zat op secundaire parodontale uitkomsten, en de onderzoekers noemden dat zelf "waarschijnlijk niet klinisch betekenisvol op zichzelf" ^[25]. En een in PROSPERO geregistreerde review van energiegebaseerde apparaten voor genezing na een episiotomie vond dat infrarood de pijn verminderde maar de genezing niet, terwijl low-level lasertherapie geen van beide verbeterde ^[31].

Wanneer dit artikel een meta-analyse aanhaalt boven een losse studie, is dit de reden: losse studies kunnen bemoedigende resultaten melden die de gebundelde statistische toets niet doorstaan.

Is rood licht hetzelfde als infrarood?

Het meeste in dit artikel komt uit op 660 tot 830 nm. Er is één duidelijke uitzondering. Een review van 22 klinische onderzoeken vond dat de langere golflengte van 1.064 nm een zeer grote effectgrootte gaf, specifiek voor knieartrosepijn (Cohens d = 2,46), met protocollen op hoog laservermogen ^[32]. Dat is een opvallend andere golflengte dan waar huid- en cognitieve toepassingen op uitkomen. Het suggereert dat toepassingen op diepe gewrichten werkelijk baat kunnen hebben bij andere parameters dan toepassingen gericht op huid of hersenen, in plaats van dat één golflengte elk doel dient.

Infraroodlicht bij spier- en gewrichtspijn

Ook dit deel heeft een eigen stuk gekregen: Werkt rood licht tegen pijn?, met de zoekverantwoording over 412 systematische reviews.

De korte versie. Er bestaan 412 reviews over licht en pijn, en ze spreken elkaar tegen: voor knieartrose concluderen twee meta-analyses het tegenovergestelde van elkaar. Cochrane oordeelde over carpaletunnelsyndroom dat er geen gegevens zijn die enig klinisch effect ondersteunen. En een umbrella review scoorde de kwaliteit van twintig reviews in dit veld op gemiddeld 12,9 van de AMSTAR-2-schaal, dus het etiket systematische review garandeert hier niets.

Waar effect gevonden wordt gaat het bijna altijd om pijn en bijna nooit om functioneren. In de nieuwste review kreeg bovendien geen enkele deelnemer de laser alleen: alle trials gaven hem samen met oefentherapie.

Infraroodlicht en slaap

Los van onze eigen, formeel in PROSPERO geregistreerde systematische review over infrarood licht en slaap (in uitvoering) vonden we een systematische review met meta-analyse die precies deze vraag behandelt: vijf RCT's, 240 deelnemers, met literatuur tot en met september 2025 ^[26]. Fotobiomodulatie verbeterde de score op de Pittsburgh Sleep Quality Index (gemiddeld verschil −1,25, 95% BI −2,38 tot −0,11, p=0,03), maar de auteurs merkten zelf op dat het brede betrouwbaarheidsinterval wijst op beperkte precisie.

Een aparte, kleinere review over fotobiomodulatie van het hele lichaam vond dezelfde tweedeling. Van vijf studies rapporteerden er twee een betere slaapkwaliteit, waaronder meer melatonine en een lagere nachtelijke hartslag. Maar geen van de vijf vond enig voordeel voor sportherstel of prestatie ^[27]. Een voordeel voor de slaap strekt zich niet vanzelf uit tot andere claims waarmee het vaak samen wordt verkocht.

Methode en beperkingen

Dit artikel put uit een gestructureerde zoekactie in PubMed over meerdere domeinen, die na ontdubbeling 2.225 unieke studies opleverde, teruggebracht tot 1.250 na screening op titelniveau. Alle acht domeinen zijn volledig, grotendeels of tot het punt van afnemende opbrengst gelezen: slaap, mitochondriën en veroudering, haargroei, algemeen mechanisme, oogveiligheid, huid, spier- en gewrichtspijn, en apparaat- en golflengtespecificaties. Dat zijn ongeveer 430 studies volledig gelezen en geverifieerd, goed voor 63 afzonderlijk geverifieerde bevindingen.

Dit is nog steeds geen afgeronde systematische review van "al het onderzoek naar infrarood licht" in de strikte zin. Enkele honderden op titel gescreende studies binnen de grootste domeinen, met name de tandheelkundige en orthodontische literatuur die zwaar terugkwam in de zoekacties rond spier- en gewrichtspijn en apparaatparameters, zijn bewust niet in detail gelezen. Ze zijn weinig relevant voor algemene toepassingen rond welzijn en zouden het totaalbeeld waarschijnlijk niet veranderen, gezien hoe consistent ze reeds geverifieerde bevindingen herhaalden. Dat selectiecriterium verdient zelf vermelding als beperking: studies die nauwkeurig genoeg zijn om exacte parameters te rapporteren, of die in PROSPERO of bij Cochrane geregistreerd staan, kunnen systematisch verschillen van de bredere literatuur, en juist die studies hebben wij voorrang gegeven.

Dit artikel is op zichzelf geen formele systematische review of meta-analyse. Het brengt bevindingen uit bestaande systematische reviews en meta-analyses samen en verifieert ze, met een duidelijke bronvermelding bij elke bevinding. Een aparte, formeel geregistreerde (PROSPERO) systematische review specifiek over infrarood licht en slaap is in uitvoering en wordt afzonderlijk gepubliceerd, met volledige methodologische verantwoording. Lees dit artikel als een grondige, transparante synthese naar de huidige stand van zaken, niet als een definitief, onveranderlijk laatste woord over een snelgroeiend onderzoeksveld.