Biologische leeftijd berekenen: de echte formule

Bereken je biologische leeftijd

De rekentool staat op een eigen pagina: bereken je biologische leeftijd. Je hebt een recente bloeduitslag nodig. Alle negen waarden staan op een standaard panel, dus als je een uitslag van je huisarts of een bedrijfscheck hebt, staan ze er waarschijnlijk gewoon op. Gratis, geen account, geen mailadres.

Hieronder staat waar dat getal vandaan komt en wat je eraan hebt: wat biologische leeftijd betekent, waarom vrijwel elke andere gratis test niets meet, en wat hem verlaagt.

---

Wat is biologische leeftijd? De betekenis

Je kalenderleeftijd telt hoeveel keer de aarde om de zon is gegaan sinds je geboorte. Daar valt niets aan te doen en het zegt weinig.

Je biologische leeftijd probeert iets anders te vangen: hoe oud je lichaam echt is, vergeleken met wat bij jouw jaren hoort. Twee mensen van vijftig kunnen jaren uit elkaar liggen in hoe hun bloedvaten, nieren, lever en afweer ervoor staan ^[3].

Dat is nuchterder dan het klinkt in de reclame. Het is geen scan van je cellen. Het is een risicoschatting, omgerekend naar een eenheid die mensen begrijpen.

Waarom vrijwel elke gratis test niets meet

Zoek op "biologische leeftijd test" en je vindt vragenlijsten. Hoe vaak sport je, rook je, hoeveel slaap je, hoe schat je je stress in.

Er rolt een getal uit. Dat getal heeft niets aan jou gemeten.

Je hebt zelf ingevuld dat je vier keer per week sport en niet rookt. De uitkomst is die antwoorden, opgeteld en omgerekend naar jaren. Het is een rekensom over je eigen zelfbeeld. Iemand die eerlijk invult dat hij slecht slaapt krijgt een hoger getal, en dat wist hij al.

Een echte maat meet iets dat je niet zelf kunt invullen.

Hoe meet je biologische leeftijd?

PhenoAge, ontwikkeld door de groep van dr. Morgan Levine ^[1].

Negen waarden uit een gewoon bloedpanel, plus je kalenderleeftijd: albumine, creatinine, glucose, CRP, lymfocytenpercentage, MCV, RDW, alkalische fosfatase en leukocyten. Ze dekken je lever, nieren, stofwisseling, ontstekingsniveau en afweer.

Die zijn niet uitgekozen omdat ze logisch klinken. Ze rolden uit een statistisch model dat uit een veel grotere set variabelen zocht welke combinatie sterfte het beste voorspelt.

Vervolgens is de maat onafhankelijk getoetst in een andere dataset: 11.432 volwassenen, 1.012 sterfgevallen over 12,6 jaar follow-up ^[2]. PhenoAge voorspelde sterfte door alle oorzaken en de meeste specifieke doodsoorzaken, en bleef overeind na uitsplitsing naar leeftijd, etniciteit, opleiding, aantal aandoeningen en leefstijl.

Kan je smartwatch of weegschaal dit meten?

Dit is de meest gestelde vraag eromheen, dus het korte antwoord staat vooraan: nee, niet dit getal.

Je Apple Watch, je Garmin, je slimme weegschaal en de apparaten in de sportschool geven allemaal iets terug wat op een leeftijd lijkt. Alleen meten ze iets anders dan wat hierboven staat.

• Een horloge schat je conditie, meestal via een afgeleide van je VO2max, en rekent die om naar jaren
• Een weegschaal meet je lichaamssamenstelling met een stroompje door je voeten en maakt daar een getal van
• Krachtapparaten in de sportschool meten hoe sterk je bent vergeleken met je leeftijdsgroep

Dat maakt ze niet waardeloos. Een conditiegetal dat stijgt betekent echt dat je conditie stijgt, en conditie is een van de sterkste voorspellers die er zijn. Het is alleen geen biologische leeftijd in de betekenis die het onderzoek eraan geeft, namelijk het sterfterisico dat bij jouw jaren hoort.

Als je horloge iets anders zegt dan de rekenmachine hierboven, is er niets kapot. Ze meten verschillende dingen.

Biologische leeftijd in de jeugdsport betekent iets anders

Zoek je hierop, dan kom je ook van alles tegen over voetbal en over kinderen. Dat gaat over iets heel anders.

In de jeugdsport betekent biologische leeftijd hoe ver een kind in zijn groei is, los van zijn geboortejaar. Twee jongens van twaalf kunnen jaren uit elkaar liggen in botrijping, en clubs gebruiken dat om eerlijker in te delen zodat de vroege groeiers niet automatisch geselecteerd worden.

Zelfde woorden, ander vakgebied. Zoek je daarvoor, dan is dit artikel niet wat je nodig hebt.

Hoe verlaag je je biologische leeftijd?

Kom je hoger uit dan je kalenderleeftijd, dan is de vraag welke van de negen eraan trekt. Dat is nuttiger dan het totaal, want de negen bewegen niet even makkelijk.

Wat vaak beweegt:

• Glucose. Reageert op gewicht, op wat je eet en vooral op bewegen na de maaltijd.
• CRP. Dit is ontsteking, en die heeft bijna altijd een bron: roken, alcohol, te weinig slaap, overgewicht, en verrassend vaak je gebit.
• RDW. Loopt op bij een tekort aan ijzer, B12 of foliumzuur. Dat is met bloedonderzoek te vinden en aan te vullen.

Wat lastiger te verplaatsen is:

• Albumine en alkalische fosfatase zeggen iets over je lever. Zitten ze al binnen de normaalwaarden, dan is er weinig te winnen.
• Creatinine hangt samen met je spiermassa en je nieren. Meer spier duwt hem juist omhoog, wat voor deze berekening ongunstig uitpakt terwijl meer spier goed voor je is.

Dat laatste punt is precies waarom je dit getal niet als doel moet nemen.

Wil je weten wat er wel bewezen is over langer gezond blijven, dan staat dat in wat longevity eigenlijk is. Het korte antwoord is saai: bewegen, slapen, niet roken, genoeg eiwit, spiermassa vasthouden.

Slik je creatine? Lees dit eerst

Dit raakt een flink deel van onze lezers, en het kan je uitslag een paar jaar verschuiven.

Creatine wordt in je spieren omgezet naar creatinine, en dat is precies de stof die op je bloeduitslag staat. Slik je creatine, dan stijgt je creatinine dus, zonder dat je nieren iets minder zijn gaan doen.

Een overzichtsstudie uit 2025 met eenentwintig studies vond precies dat: creatine geeft een bescheiden stijging van het creatinine in je bloed, terwijl de nierfunctie zelf, gemeten als filtratiesnelheid, niet verandert ^[4]. De auteurs schrijven het toe aan gewone stofwisseling en niet aan schade.

Voor deze rekentool betekent dat het volgende. Een stijging van tien tot twintig micromol per liter, wat in dat bereik ligt, telt hier op tot ongeveer een tot twee jaar extra biologische leeftijd.

Vul je waarde gewoon in zoals hij op je uitslag staat. Maar kom je een paar jaar boven je kalenderleeftijd uit en slik je creatine, dan weet je nu waar minstens een deel daarvan vandaan komt.

Waar wij een keuze moesten maken in de formule

Dit hoort erbij, want anders zou je ons op ons woord moeten geloven.

De twee publicaties over deze formule drukken verschillende coëfficiënten af. Voor glucose staat er in de ene 0,1953 ^[1] en in de andere 0,0195 ^[2]. Een factor tien. Omrekenen tussen eenheden verklaart het niet: van mmol/L naar mg/dL zou 0,0108 opleveren, niet 0,0195.

Wij gebruiken 0,1953, en dat is inmiddels niet langer een afweging maar een controle: in de volledige tekst van Levine staat Tabel 1, "Phenotypic aging measures and Gompertz coefficients", en daar staat glucose op 0,1953. Alle tien de gewichten in onze rekenmodule komen exact overeen met die tabel, en de eenheden ook.

De redenering waarmee we die keuze oorspronkelijk maakten, voordat we de tabel hadden:

PhenoAge is zo gebouwd dat iemand met doorsnee bloedwaarden ongeveer op zijn eigen kalenderleeftijd uitkomt. Dat is de ijking van de hele maat. Met 0,1953 klopt dat: doorsnee waarden geven op 40, 50, 60 en 70 jaar een uitkomst die dicht bij de kalenderleeftijd ligt. Met 0,0195 komt iedereen op elke leeftijd ongeveer tien jaar te jong uit. Dat is geen maat meer, dat is een systematische afwijking.

Daarbij zou glucose met de lage coëfficiënt praktisch uit de berekening verdwijnen, terwijl het een van de sterkste sterftevoorspellers is die er bestaat.

Wij lezen het als een zetfout in de latere publicatie. Reken je het elders na en krijg je een ander getal, dan is dit waarschijnlijk waarom.

Wat betekent je uitkomst, en wat niet?

Wel: een schatting van je sterfterisico op dit moment, uitgedrukt in jaren, gebaseerd op negen dingen die daadwerkelijk aan je bloed gemeten zijn.

Niet: hoe lang je nog te leven hebt. Niet een meting van je cellen of je DNA. Niet een diagnose. En niet iets dat vaststaat, want de meeste van die negen waarden bewegen.

Kom je hoger uit dan je kalenderleeftijd, dan is de nuttige vraag welke van de negen daaraan trekt. Een verhoogd CRP wijst ergens op. Een nuchtere glucose die tegen de bovengrens aan zit ook. Dat zijn de gesprekken om met je huisarts te voeren, niet met een rekenmachine op internet.

Waarom onze biologische-leeftijdstest gratis is

Klinieken vragen honderden euro's voor een biologische leeftijd, vaak op basis van dezelfde bloedwaarden die al in je dossier staan.

De formule is openbaar. De publicaties staan hierboven en zijn vrij te lezen. Er is niets aan dit getal dat achter een betaalmuur hoort.

Wil je verder lezen over wat er onder dat getal zit, begin dan bij wat longevity eigenlijk is.