Is je telefoon naast je bed slecht voor je slaap? Niet door de straling

Het korte antwoord

De vraag wordt bijna altijd gesteld als een vraag over straling, en dat is het deel waar het minste van te vinden is. De straling is gemeten, in duizenden mensen, en er komt niets uit.

Wat er wel uit komt is het apparaat. Niet het uur voor het slapen op de bank, maar het halfuur waarin je hem in bed vasthoudt.

Dat verschil is de reden dat dit artikel bestaat, want de twee vragen om iets heel anders van je. Bij de eerste zou je een ander apparaat moeten kopen. Bij de tweede leg je je telefoon buiten handbereik en ben je klaar.

Wat er gebeurde toen ze de straling echt gingen meten

Het probleem met vragenlijsten over straling is dat iemand die slecht slaapt op zoek gaat naar een oorzaak, en de zendmast in de buurt is een goede kandidaat. Wie dat wil uitsluiten moet de blootstelling meten en de slaap ook.

Dezelfde onderzoeksgroep had twee jaar eerder 1.375 inwoners van Basel op dezelfde manier bekeken, en vond hetzelfde: geen verband tussen de berekende blootstelling en slaapklachten, en ook niet tussen bellen en slecht slapen ^[2].

Bij kinderen is het één keer nauwkeuriger gedaan, en daar zit één cijfer dat het vermelden waard is.

De ene proef die wel iets vond

Er is één studie die de andere kant op wijst, en die hoort erbij, ook al is hij klein.

Waar het wel misgaat: de telefoon in bed

In 2024 stopten onderzoekers met vragen wat mensen deden voor het slapen en zetten ze er camera's op.

Dat is een aardiger advies dan wat je meestal hoort, en een preciezer. Het gaat niet om het scherm en niet om het uur ervoor. Het gaat om wat je in bed doet.

Bij het grootste onderzoek naar kinderen en apparaten zit nog een bevinding die daar bovenop komt. Over 20 studies met 125.198 kinderen hing het gebruik van een apparaat rond bedtijd samen met te weinig slaap, slechte slaap en slaperigheid overdag. En kinderen die het apparaat alleen maar binnen handbereik hadden zonder het te gebruiken sliepen ook te kort, met een odds ratio van 1,79 ^[6].

Dat laatste is geen stralingsbevinding, hoe graag iemand dat ook zo zou lezen. Een telefoon binnen handbereik is een telefoon die kan gaan trillen, en een hoofd dat weet dat er iets binnen kan komen.

Wat je vanavond doet

De maatregel die uit dit alles volgt is één zin lang: leg hem buiten handbereik.

Dat is ook wat er gebeurde toen iemand het als proef opzette. Vier weken lang het telefoongebruik rond bedtijd beperken verkortte de inslaaptijd, verlengde de slaap, verbeterde de slaapkwaliteit en de stemming, verlaagde de onrust voor het slapen en verbeterde het werkgeheugen ^[7]. Een kleine pilot, dus de getallen zijn niet het punt. De richting is dat wel, en die klopt met alles hierboven.

Praktisch, en in deze volgorde:

1. De telefoon slaapt in een andere kamer, of in elk geval buiten armbereik. Dit is het hele advies. De rest is comfort.
2. Een wekker die geen telefoon is, want de wekker is de reden waarom hij naast je ligt.
3. In bed niet meer scrollen, en zeker niet gamen of drie dingen tegelijk doen. Dat is waar de minuten zitten.
4. Vliegtuigstand, als dat je rust geeft. Het bewijs dat je er iets mee wint is er niet, en het kost je ook niets. Wat het wel doet is meldingen uitzetten, en dat is het deel dat werkt.

Wil je weten wat er verder aan een nacht te sturen valt, dan staat dat in de slaapgids: regelmaat, licht, cafeïne en temperatuur, met de studies erbij.

Wat wij ervan vinden

Straling is de aantrekkelijkste verklaring voor slecht slapen omdat het buiten je ligt. Het is iets dat je wordt aangedaan, en er bestaat een apparaat tegen te koop.

Het bewijs wijst naar iets ongemakkelijkers en goedkopers. Niet de golven, maar de gewoonte. En als er ooit een grote studie komt die met gemeten blootstelling wél iets vindt, dan zetten we dat hier neer.