De theorie van de vorige lessen wordt pas bruikbaar als je weet wat er werkelijk gebeurd is. Dit is wat de cijfers laten zien, met de kanttekeningen die er horen bij te staan.
Waarom leven we langer dan onze overgrootouders?
Rond 1850 lag de levensverwachting wereldwijd ergens rond de vijfendertig jaar. Nu ligt die tussen de zeventig en de tachtig, afhankelijk van het land.
Dat is bijna een verdubbeling in anderhalve eeuw, en de reden wordt bijna altijd verkeerd begrepen. Het maximum is niet verschoven; er sterven alleen veel minder mensen jong. Schoon water, vaccinatie en antibiotica deden dat, niet iets wat ouderen sterker maakte.
Dat onderscheid is belangrijk voor wat volgt. Vroegtijdige sterfte voorkomen is iets anders dan veroudering vertragen, en alleen het tweede is wat deze opleiding behandelt.
Wat is er met de curve gebeurd?
Zet uit hoeveel procent van een geboortejaar op elke leeftijd nog leeft, en je krijgt vroeger een geleidelijk aflopende helling. Mensen stierven verspreid over hun hele leven.
Nu is die lijn rechthoekig geworden. Bijna iedereen haalt de hoge leeftijden, en daarna valt de lijn steil weg. We zijn dus niet alleen ouder geworden, we zijn ook gelijkmatiger oud geworden.
Het doel van dit vakgebied is die steile val verder naar achteren schuiven en korter maken. Dat is compressie van ziekte, in één plaatje.
Wat zijn de Blue Zones waard?
Het zijn vijf streken waar opvallend veel mensen gezond honderd worden: Okinawa, Sardinië, Nicoya, Ikaria en Loma Linda. Wat er steeds terugkomt is veel plantaardig eten, dagelijks bewegen zonder sportschema, sterke sociale banden en een reden om op te staan.
Er is de laatste jaren stevige kritiek gekomen op de cijfers. In verschillende van die streken was de geboorteregistratie slecht, en een deel van de honderdjarigen blijkt bij navraag jonger of al overleden, soms door pensioenfraude.
Dat maakt het idee niet waardeloos en de getallen wel onbetrouwbaar. De vier leefgewoonten eronder worden ook door ander, beter geregistreerd onderzoek ondersteund, en dat is waar wij ze op nemen.
Gaan we straks vijfhonderd worden?
In de hoek van de beweging waar het hardst wordt geroepen bestaat het idee dat de wetenschap op een dag sneller vooruitgaat dan je veroudert, zodat elk geleefd jaar meer dan een jaar oplevert.
Dat is een gedachte-experiment en geen bevinding. Er is geen enkel bewijs dat we daar zijn of in de buurt komen, en wie er zijn keuzes op baseert, baseert ze op hoop.
Kort gezegd: we leven twee keer zo lang als anderhalve eeuw geleden, vooral doordat er minder mensen jong sterven. De Blue Zones geven aanwijzingen en geen cijfers. En eeuwig leven is voorlopig een verhaal.