Mondzorg
Per stuk: hoe te gebruiken, de beste versie, hoe te bereiden, wat het oplevert, en waar het misgaat.
HydroxyapatietDe stof waar je glazuur zelf van gemaakt is, als tandpasta zonder fluoride. Je kiest hem niet omdat fluoride niet werkt, maar omdat fluoride zich ophoopt op een plek waar je het niet wilt.Lees verder
Hoe te gebruiken
Als je dagelijkse tandpasta, twee keer per dag, in plaats van je fluoridepasta. Niet naast elkaar en niet om en om: dan weet je van geen van beide wat hij doet.
De beste versie
Een pasta die hydroxyapatiet als hoofdbestanddeel noemt en een percentage geeft. Staat er alleen "met hydroxyapatiet" zonder getal, dan koop je een claim.
Hoe te bereiden
Poetsen en uitspugen, niet naspoelen. Wie naspoelt haalt de pasta weg voordat hij iets heeft kunnen doen, en dat geldt voor fluoride net zo goed.
Wat het oplevert
Je hoeft er niets voor in te leveren. In een dubbelblinde trial van achttien maanden bij volwassenen werd een fluoridevrije pasta met hydroxyapatiet vergeleken met een pasta met 1450 ppm natriumfluoride. Bij 89,3 procent van de hydroxyapatietgroep kwam er geen enkel nieuw gaatje of vulling bij, tegen 87,4 procent in de fluoridegroep. Dat verschil was klein genoeg om de pasta niet onderdoend te noemen.
De reden om een alternatief te willen is waar fluoride heen gaat. In elf overleden ouderen werd de pijnappelklier gemeten, de klier die je melatonine maakt: daar zat 297 mg fluoride per kilo, tegen 0,5 mg per kilo in spierweefsel uit hetzelfde lichaam. Het fluoride in die klier liep mee met het calcium erin, en de verhouding fluoride tot calcium lag er hoger dan in bot.
Luke J. Fluoride deposition in the aged human pineal gland. Caries Research, 2001.
Let op
Dat onderzoek laat zien dat het zich ophoopt en niet dat je er iets van merkt. Er is geen studie bij mensen die verkalking van de pijnappelklier koppelt aan slechter slapen of aan minder melatonine door fluoride. Dit is een goede reden om een alternatief te willen en geen bewezen schade.
Vier van de auteurs van de tandpastatrial werken bij het bedrijf dat de geteste pasta maakt. Dat maakt de uitkomst niet onwaar en het betekent wel dat er meer dan één onafhankelijke trial nodig is voordat dit vaststaat.
Het is één trial, bij volwassenen, over achttien maanden. Fluoride heeft decennia aan onderzoek achter zich. Heb je veel gaatjes of een verhoogd risico, dan is dit een gesprek met je tandarts en geen keuze in een schap.
Oil pullingEen lepel kokosolie door je tanden trekken. Tegen de mondspoeling van de tandarts hield het stand, en het verkleurt je tanden niet.Lees verder
Hoe te gebruiken
Een lepel kokosolie in je mond, laten smelten, een paar minuten door en tussen je tanden trekken, en uitspugen. Daarna poetsen.
De beste versie
Virgin en koudgeperste kokosolie, ongeraffineerd. Meer staat er niet op te letten, en een duur potje met een keurmerk doet in je mond niets extra.
Hoe te bereiden
Uitspugen in de prullenbak en niet in de gootsteen, want kokosolie stolt zodra hij afkoelt en je afvoer is koud.
Wat het oplevert
Negenentwintig mensen spoelden vier dagen met kokosolie en vier dagen met chloorhexidine 0,2 procent, met een pauze ertussen. De hoeveelheid tandplak was gelijk, 1,67 tegen 1,61, en kokosolie verkleurde de tanden minder: 0,21 tegen 0,47.
Let op
Dit vervangt je tandenborstel niet en het is geen behandeling voor tandvleesontsteking. Wat gemeten is, is tandplak over vier dagen bij negenentwintig mensen.
Alles wat erbij verkocht wordt over gifstoffen uit je lichaam trekken is verzonnen. Wat je uitspuugt is olie met bacteriën erin, en dat is al genoeg reden om het te doen.
XylitolEen zoetstof die bacteriën niet kunnen verteren. Het bewijs is er, maar het is zwakker dan de verpakkingen doen geloven.Lees verder
Hoe te gebruiken
Als kauwgom of zuigtablet na het eten, of als xylitol in je tandpasta. Niet als suikervervanger in je koffie: daar is het niet voor onderzocht en daar zit het punt niet.
De beste versie
Kauwgom waar xylitol als eerste ingrediënt staat, zonder andere zoetstoffen erbij. Of een fluoridepasta met xylitol erin, want dat is de combinatie waar het beste bewijs over gaat.
Hoe te bereiden
Na het eten, een paar minuten kauwen. Het kauwen zelf doet ook wat: het maakt speeksel aan, en speeksel is je eigen spoeling.
Wat het oplevert
De duidelijkste uitkomst in de Cochrane-review gaat over tandpasta. Een fluoridepasta met 10 procent xylitol gaf over tweeënhalf tot drie jaar 13 procent minder gaatjes dan dezelfde pasta zonder, bij 4216 kinderen.
Let op
Cochrane noemt dat bewijs zelf van lage kwaliteit, en het komt uit twee studies van dezelfde onderzoekers bij dezelfde groep mensen. Van de 10 ingesloten studies met samen 5903 deelnemers had er één een laag risico op vertekening en zeven een hoog risico.
Riley P, et al. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015.
Voor zuigtabletten, kauwtabletten en doekjes was het bewijs te zwak om iets te kunnen zeggen, en bij volwassenen is er maar één studie. De bijwerkingen die gemeld zijn: krampen, een opgeblazen gevoel, winderigheid en dunne ontlasting.
Riley P, et al. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015.
Xylitol is giftig voor honden, ook in kleine hoeveelheden. Laat je kauwgom niet slingeren.